de Bossche Schilderstraat

In de schilderachtige Bossche Schilderstraat gaat een gevel schuil achter een groot blauw zeil. Daarachter werken tot en met aanstaande dinsdag studenten van de opleiding voor oude schildertechnieken onder het toeziend oog van docent Lukas Stofferis aan hun afstudeerproject.

Dankzij een goede samenwerking tussen de stichting Quadratura en woningcorporatie Zayaz verrijst er letterlijk een huizenhoog fresco.

Zoals dat bij de fresco-techniek noodzakelijk is, werken schilders en stukadoors nauw samen. Stukje bij beetje, want voordat het stucwerk droog is moet het desbetreffende detail geschilderd zijn. Evenals vorig jaar vormen de aankomend restauratie-stukadoors van het Neerlandsch Stucgilde daarom de onmisbare schakel.

De locatie is zowat op een steenworp-afstand van het Jheronimus Bosch Art Center. Daarom is dit fresco straks, als het onthult is, een mooie aanvulling op mijn stadswandeling “in de voetsporen van Jeroen Bosch”. Dit is een ontspannen, maar ook educatieve wandeling door de Bossche binnenstad die mooi aansluit op mijn informatieve lezingen over de wereld van Jeroen Bosch en de reconstructie van zijn bekendste meesterwerk; de Tuin der Lusten. Ook daarover vertel ik met alle plezier tijdens het ‘open atelier’, aanstaande zondag. Meer daarover vindt u hier.

Een huizenhoog fresco, geïnspireerd op werken van Jeroen Bosch, ingeklemd tussen het “Oeteldonks Gemintemuzejum” en de voormalige “Bank van Leening”.

'Oeteldonks Gemintemuzejum'

frescomuur

'Bank van Leening'

Markt 61 in 2012

... en 500 jaar geleden

We liepen met de groep over de Bossche markt en ik vertelde over de gevel van nummer 61. Toen Jeroen Bosch er woonde zag deze gevel er heel anders uit, zoals op de foto’s links en rechts duidelijk is te zien. Het lijkt wel of het pand vijfhonderd jaar geleden veel hoger was. Maar toen bouwde men de voorgevel hoger op om meer status uit te stralen. Bij sommige panden in de Kerkstraat is dat nu nog duidelijk te zien, de kapconstructie valt er gedeeltelijk voor het raam. Waarschijnlijk is het dakkapel op de linker foto vergelijkbaar met het bovenste raam op de rechter foto en is daar het dak helemaal aan het oog onttrokken.

Na dit verteld te hebben liepen we rustig door en werden we voor de gevel van nummer 73 alleraardigst begroet door twee charmante dames in een soort overall, zoals sterren als bijvoorbeeld Britney Spears die soms in hun videoclip dragen. Blijkbaar moet er dan een sterretje op staan, maar dat is me ontgaan. In ieder geval was de sluiting een rits, die opvallend ver openstond. De aandacht was getrokken, met name van de heren in het gezelschap. Deze dames maakten duidelijk reclame voor de winkel in het achterliggende pand; Hunkemöller. Ons oog is dus, zoals bedoeld, gevallen op de haast bovennatuurlijk-vrouwelijke vormen, waarvan ik nu nog niet weet wat daaraan ten grondslag ligt: een chirurgische ingreep of toch simpelweg de geëtaleerde lingerie. Wel mooi, zelfs voor een geoefend kunstenaarsoog. MAAR….., een vergelijking met de hiervoor genoemde gevels was toch wel erg toepasselijk!

Afgelopen maandag heb ik restauratiewerkzaamheden uitgevoerd aan een authentieke hoekboerderij die mogelijk model heeft gestaan voor het ‘Driekoningen-drieluik’ van Jeroen Bosch. Leuk, zeker nu ik zoveel met Bosch en zijn werk bezig ben. Maar soms ‘liggen’ inspiratiebronnen voor meer van zijn werken dus ook tegenwoordig nog gewoon op straat.

Terug naar de orde van de dag, naar de actualiteit.

NIETS IS WAT HET LIJKT! (oftewel; sommige dingen doen zich soms mooier voor dan ze van nature zijn)

blok cederhout

voor- of toch achteraanzicht

Het blok cederhout hierboven verspreidt een heerlijke geur. Verder is het van nature niks en zou het zo in de kachel kunnen. Misschien is het iets te groot, maar ondanks dat het taai is klooft het aardig, dus… wat let me?

Nou…..,

ik heb er op de andere kant iets aan toegevoegd.

Nou is het niet langer bestemd voor in de haard, misschien voor erboven.

Vanavond wordt het overhandigd. Ik ben benieuwd naar de reactie.

portret in olieverf op cederhout, ongeveer 30 x 50 cm

Daarom heb ik het portret vanmorgen even terug gehaald vanuit het Sint-Janscentrum, zodat ik het kan vernissen. Zo’n bescherming wordt na een jaar aangebracht omdat de olieverf dan pas echt goed droog is. Ik breng nu vernis aan in een drietal dunne laagjes, die tussentijds elk hun droogtijd opeisen. Daarom is het portret voor één week terug in mijn atelier. Het toeval wil dat daar op dit moment ook mijn portret van Mgr. Hurkmans op de ezel staat omdat ik nog enkele details moet uitwerken.

Van het Bossche seminarie staan dus een week de portretten van de voormalige rector en zijn toenmalige rechterhand naast elkaar. Opmerkelijk detail: het portret van pater Groenen komt bij het portret van Mgr. Hurkmans voorzichtig terug in de achtergrond.

het portret van pater Groenen met daarachter dat van Mgr. Hurkmans

Dus behalve de studiepanelen voor de Reconstructie Tuin der Lusten en andere opmerkelijke schilderijen zijn zondag tijdens de open dag ook bovenstaande portretten te zien. Dit terwijl ik schilder aan en eventueel vertel over de op handen zijnde reconstructie. Meer over het ‘open atelier’ leest u in het voorgaande artikel.

Regelmatig word ik dan aangesproken over de Reconstructie Tuin der Lusten of andere schilder-projecten. “Vordert het een beetje?”, “Hoe doe je dat toch, zo’n reconstructie?”, “Welke Brabander heb je nou onderhanden?”, “… een historisch verantwoord portret van Graaf van Solms?” of “Kan ik jou ook eens aan het werk zien?”

Gelukkig heb ik mijn atelier ook in het gebied waar veel van deze mensen fietsen of wandelen. Wat let me om de deur van mijn expositie- en atelierruimte weer eens gastvrij voor hen open te zetten? Gewoon even een welkome onderbreking op hun fiets- of wandeltocht te zijn? Om dan het antwoord op alle vragen te geven door het te laten zien? Dat zegt toch veel meer dan alle woorden!

Daarom, op zondag 20 mei van 13:00 uur tot 17:00 uur:

OPEN ATELIER

Poeldonk 1, 5275 HP Den Dungen.

..... naast de expositieruimte is er natuurlijk de atelierruimte waar ik mijn verf maak en verwerk .....

Toegang? Gratis en vrijblijvend! En als u achteraf misschien denkt ‘dat hoeft toch niet’; ook de Stichting Reconstructie Tuin der Lusten is blij met ieders aandacht, inbreng of mond-tot-mond reclame.

Natuurlijk geldt deze uitnodiging niet alleen voor de fietsers en wandelaars, iedereen is van harte welkom. Wie weet krijgt u zo inspiratie om zelf eens een potlood of penseel ter hand te nemen. Of vindt u het leuk om de reconstructie te volgen. Of op een ander moment nog eens uitgebreider naar het verhaal erachter te luisteren (en kijken!). En afhankelijk van de reacties wordt beslist of ook deze ‘open dag’ voor herhaling vatbaar is. De verrichtingen van de stichting en de reconstructie volgen hoeft natuurlijk niet persé in het atelier, dat kan ook simpel via internet.

Graag tot ziens,

Henk

In de inleidende presentatie heb ik het een en ander verteld over enkele oude schildertechnieken waar ik me sinds 2000 in verdiep. Natuurlijk kwam ik daarbij uit op de door Jeroen Bosch gebruikte materialen en technieken. Om daarover meer aan de weet te komen is het maken van een reconstructie van groot belang. Zeker op de manier zoals dat nu gebeurt, waarbij alles uitgebreid wordt gedocumenteerd en doorverteld aan wie het horen wil.

 

De aansluitende pauze hebben we ingeluid met een film over het maken van een portret in tempera met een aanzienlijke hoeveelheid bladgoud in de achtergrond. Het verfilmde verslag was van de hand van pastoor van Beurden die mij daarvoor een zestal keren heeft opgezocht. Dit onderdeel gaf een persoonlijk, Brabants tintje aan de dag die verder voornamelijk in het teken stond van Jeroen Bosch en zijn Tuin der Lusten. Volgens mij was ook voor mijn Limburgse gasten de Brabantse uitleg aardig te volgen.

..... ter afwisseling een filmpje over tempera en bladgoud .....

Door kort te pauzeren hielden we de vaart erin, want er was per slot van rekening nog genoeg te vertellen.  Allereerst, aan de hand van de gebruikelijke presentatie met foto’s, natuurlijk de aanpak en vorderingen van het reconstructieproject, waarbij de nadruk lag op techniek.

 

..... wie wilde nam zelf de loper ter hand .....

Aansluitend hebben we in het atelier materialen bekeken en besproken, waarbij ik met plezier de bezoekers de kans heb gegeven zelf te ervaren wat het is om met de glazen loper pigmenten in olie te wrijven. Gelukkig was er nog tijd om alle vragen te beantwoorden. En…. als er later toch nog vragen zijn gerezen dan beantwoord ik die natuurlijk graag per e-mail. Dus wat dat betreft: stuur ze door.

 

Na een lunchpauze in Herberg de Poeling zijn we naar het centrum van ‘s-Hertogenbosch vertrokken. Ook dat liep weer gesmeerd, zodat we nagenoeg volgens planning vanaf de Parade konden vertrekken voor de stadswandeling “in de voetsporen van Jeroen Bosch”.

Naast diverse Bosch’ gerelateerde plekken werd natuurlijk ook weer de Jeroen Bosch tuin aangedaan waar vorig jaar een fresco is gemaakt door studenten van de opleiding oude schildertechnieken. Even tijd voor onderstaande groepsfoto.

Beste mensen, hartelijk dank voor jullie warme belangstelling, hopelijk was de plezierige ervaring wederzijds. Maar natuurlijk lees ik ook graag alle bemerkingen, zodat ik volgende bezoekers nog beter van dienst kan zijn.

Graag tot ziens, Henk

Hierdoor kregen we na een onvergetelijk weekend (dit is persoonlijk, maar de foto hiernaast tilt wel het tipje van de sluier op) ook nog een prachtige Koninginnedag. Die bracht ik in en om mijn atelier door, o.a. werkend aan ‘graaf van Solms‘. Maar misschien heb ik daardoor wel ergens de Bavaria-modellen in hun nieuwe zomerse jurkjes misgelopen. De dagen daarvoor kon ik ze niet tegenkomen, in ieder geval niet op straat, want er stond teveel wind.

Ik heb zelf inmiddels een aardig buikje, wat bij velen op een bepaalde leeftijd bijna vanzelfsprekend is. Maar dat ligt natuurlijk niet alleen aan die leeftijd. Eerlijk is eerlijk, ik heb een fantastisch kosthuis en ….., ook Bavaria heeft er een aandeel in. Daar schaam ik me niks voor. Maar hoe ligt dat bij de nieuwe Bavaria-modellen? Die doen volgens mij de Brabantse geaardheid tekort. Bourgondisch als wij Brabanders worden geacht, lijkt het alsof het Brabantse topmerk nu iets aan dat imago probeert te veranderen. Maar wacht; ik denk (/hoop) dat de clou nog komt!

Ik heb altijd genoten van de reclamecampagnes van Bavaria. Ook toen een paar jaar geleden de eerste jurkjes hun intrede deden en de modellen werden opgesloten. Men haalde de wereldpers. Super stunt. Prachtig stuk promotie voor Brabant en zijn grootste brouwer. In omgekeerde volgorde natuurlijk. Nou verwacht ik dat de reclamemakers dit nog eens dunnetjes willen overdoen door een select groepje modellen het bier onder onze aandacht te laten brengen. Modellen die, eerlijk maar helaas ook oneerbiedig gezegd, als aangeklede kapstokken gewend zijn mode te promoten.

De clou? Ik heb de eerste ingezonden brief in de pers al wel gezien en mogelijk vele anderen gemist. En ik besef dat ik, omdat ik persoonlijk niet ben gecharmeerd van deze modellen, hier nu ook aandacht schenk aan deze actie. Wat volgt? Landelijke aandacht? Wat zeg ik ….., volgt na de vorige jurkjes, en de spots met mensen als  Hefner en Sheen ook nu weer wereldwijde aandacht?

Volgens mij brengen dan binnenkort doorsnee Brabantse modellen dezelfde jurkjes nogmaals onder de aandacht. En dan beamen we met zijn allen dat een Brabants pilske op zijn tijd gezond is!

Alle gekheid op een stokje (en hier bedoel ik nou dan niet meer die modellen mee); ik en velen met mij zien toch liever iets vrouwelijkere vormen. Zeker om Brabants bier aan te prijzen. We moeten echt af van het idee dat modellen broodmager moeten zijn. Geen voorbeeld voor tienermeisje die denken dit ideaalbeeld te moeten nastreven. Als tekenaar en schilder moet ik er niet aan denken zo’n model aan het papier te moeten toevertrouwen. Ik geef duidelijk de voorkeur aan modellen die zomogelijk goed gevormde benen en zichtbaar vrouwelijke heupen hebben. Wiens billen en borsten het verschil tussen jongens en meisjes niet bepaald tot een minimum beperken. Dat is artistiek verantwoord, maar bovenal gezond, toch? Ik verheug me op de dag dat ik oer-Brabantse modellen in Bavaria-jurkjes tegenkom, gewoon op straat, met beide benen op de grond, hoe hard het ook waait. En u?

Gelukkig beleef ik toch altijd weer het meeste plezier aan het tekenen van een portret, hoe mooi een naakt model ook kan zijn. En als dat model dan een bijzonder Brabantse persoonlijkheid is, zoals afgelopen week, voel ik me de koning te rijk.

Nelleke, 25 april 2012

Ik ben niet bijgelovig en heb absoluut geen ontzag voor ‘vrijdag de dertiende’. Maar ondanks grondige voorbereidingen zat het vanaf vrijdagmiddag erg tegen. Want sommige dingen heb je als mens nou eenmaal niet in de hand en aansluitend speelde Murphy’s law ons zaterdagochtend alsnog duidelijk parten. Desondanks begon de ontvangst zaterdagochtend volgens plan met koffie of thee naar keuze, geheel in overleg voorzien van iets lekkers.

Nadat iedereen zijn plaatsje had gevonden en vervangende apparatuur aanvaardbaar was geïnstalleerd kon ik enigszins geïmproviseerd mijn inleidende verhaal kwijt. Hierin heb ik met name verteld hoe ‘s-Hertogenbosch is ontstaan, wanneer de familie van Aken zich daar vestigde en wat daarna is gebeurd, waardoor een reconstructie nu zo belangrijk en waardevol is. Dit verhaal werd gevolgd door een onderbreking voor een tweede kopje koffie of thee.

Na deze pauze ben ik meer ingegaan op technische informatie. Aan de hand van een uitgebreid fotoverslag zijn alle tussenstappen van een studiepaneel getoond. Daarbij bleek dat deze groep door de cursus kunstgeschiedenis al veel theoretische informatie had gekregen en liever wat meer praktische uitleg aan de hand van panelen en materialen ontving. Gelukkig viel daarop aan de hand van aanwezige materialen alsnog te anticiperen. Tussenstappen zijn daarbij niet te zien maar over gebruikte materialen en opgedane ervaringen is genoeg te vertellen. Voor mij is het belangrijk om hiermee bij de volgende groep rekening te houden.

Na een geslaagde lunch in Herberg De Poeling gingen we naar het centrum van ‘s-Hertogenbosch voor een stadswandeling. We deden daarbij Bosch-gerelateerde plaatsen en gebouwen aan.

Het weer was ons gunstig gezind en na bijna twee uur wandelen en vertellen heb ik aan de voet van de Sint-Jan afscheid genomen van mijn gasten. Hierna gingen ze op eigen gelegenheid de Bossche kathedraal binnen om daarna op een terras nog even rustig na te genieten van het weer, de stad en een hopelijk leerzame dag.

Een dag waarbij ik geïnteresseerde toehoorders enthousiast heb kunnen vertellen over de reconstructie. Maar ook een dag die voor mij leerzaam was om het aanbod van de te vertellen verhalen en te tonen middelen vooraf beter aan te geven, toegespitst op de al dan niet aanwezige voorkennis van de bezoekers.

Ik dank deze mensen voor hun luisterend oor en maak me met plezier op voor de volgende groep.

]]> http://www.henkgroenendaal.com/jeroen-bosch/atelierbezoek-reconstructie-tuin-der-lusten/feed/ 0 http://www.henkgroenendaal.com/brabants-volk/lijkwade-van-turijn-in-bossche-sint-jan/ http://www.henkgroenendaal.com/brabants-volk/lijkwade-van-turijn-in-bossche-sint-jan/#comments Mon, 02 Apr 2012 15:16:27 +0000 henkgroenendaal http://www.henkgroenendaal.com/?p=2525 Afgelopen woensdag, 28 maart 2012, heb ik met plezier een artikel in het Brabants Dagblad gelezen: “Expositie over Lijkwade van Turijn vanaf zondag in Bossche Sint-Jan”. Bijzonder interessant en eigenlijk te mooi om waar te zijn, dus ik ben meteen aangenaam verrast.

Zoals in het artikel terecht staat, gaat het om een opmerkelijke expositie in de kooromgang van de kathedrale basiliek!

detail van het portret van Mgr. Hurkmans waaraan ik op dit moment nog werk

Volgens de krant opent bisschop Hurkmans samen burgemeester Rombouts deze expositie op Palmzondag. Zij hebben allebei voor me geposeerd in het kader van mijn serie Brabants Volk en hebben ook samen zitting genomen in de commissie van aanbeveling voor de Reconstructie Tuin der Lusten. De genoemde lezingen vormen bovendien ook nog een belangrijke meerwaarde om met name bij deze opening aanwezig te zijn. Zoals het in de krant staat vermeld, mag ik aannemen dat de opening vrij toegankelijk is, kortom; ik mag deze unieke gelegenheid niet aan mij voorbij laten gaan.

Maar ja, als ik het artikel nog eens lees, lijkt het mij toch echt te mooi om waar te zijn en Palmzondag valt dit jaar toevallig op 1 april. Volgens mij gaat het hier dan ook om een bij voorbaat geslaagde grap. Ik trap er mooi niet in en blijf dus toch maar wijselijk thuis.

detail uit het portret van burgemeester Rombouts

De teleurstelling is des te groter als ik vandaag lees dat de opening wel degelijk heeft plaatsgevonden en dat de heer Jan van Laarhoven, ook geen onbekende van het project Reconstructie Tuin der Lusten, daarbij een boeiende lezing heeft gehouden. Erg jammer dat het artikel over deze uitzonderlijke gebeurtenis bij mij voor zoveel verwarring heeft gezorgd.

Ik vraag me af of ik de enige ben die door het Brabants Dagblad op het verkeerde been is gezet met een ogenschijnlijk fantastische 1 aprilgrap en die vandaag teleurgesteld leest over deze gemiste kans.

De expositie zelf blijkt dus nog wel degelijk door te lopen tot 1 september.

wat had Jeroen Bosch met deze vrucht?

Geïnspireerd door enthousiaste bezoekers heb ik in navolging van de eerder gehouden lezingen enkele arrangementen samengesteld. In april en mei komen de eerste belangstellenden. Niet alleen voor een presentatie van het project. Maar zoals nu al vast staat, komt er bijvoorbeeld ook twee keer een groep kunstliefhebbers uit Weert voor een uitgebreider arrangement naar mijn atelier en de stad van Jeroen Bosch.

lezing reconstructie tuin der lusten

Deze bezoekers worden in mijn atelier ontvangen met koffie en thee. Als de groep compleet is aangeschoven, volgt er een lezing met PowerPoint presentatie over het hoe en wat van de reconstructie. Hierbij vertel ik over Jeroen Bosch, zijn meesterwerk Tuin der Lusten en over de voorbereidingen en waarden van dit project.

historische pigmenten voor het derde studiepaneel

Na een pauze, met tweede kopje koffie of thee, ga ik aan de hand van studiepanelen en fotomateriaal verder in op de technische aspecten van de reconstructie. Materialen en technieken worden daarbij uitgebreid besproken en bekeken.

Hierna loopt het gezelschap voor de lunch naar “Herberg de Poeling”, op korte afstand van mijn atelier.

interieur Herberg de Poeling

Na de middag gaan we naar het nabijgelegen centrum van ‘s-Hertogenbosch en lopen we er “in de voetsporen van Jeroen Bosch”.

de markt van 's-Hertogenbosch met twee huizen waar Jeroen Bosch heeft gewoond en op de achtergrond zijn standbeeld

Vanaf de Parade wandelen we langs gebouwen en plaatsen die een relatie hebben met de Bossche meester, waarbij ik de gewenste tekst en uitleg geef. Op deze tocht staan we onder andere stil bij de Sint Jan, de markt en de binnendieze, de Jeroen Bosch tuin, het Zwanenbroederhuis en het Jheronimus Bosch Art Center.

Terug bij het beginpunt is iedereen vrij om huiswaarts te keren of misschien toch nog op eigen gelegenheid de stad verder te verkennen en er bijvoorbeeld uit eten te gaan.

Wilt u meer weten over bovenstaand arrangement en overige mogelijkheden? Mail me en ik stuur u vrijblijvend de gewenste informatie. Natuurlijk kunt u vragen en opmerkingen ook hieronder kwijt.

NB de Stichting Reconstructie Tuin der Lusten is opgericht om het project financieel mogelijk te maken maar beperkt zich daarbij vooralsnog tot materialen en dergelijke.

Geheel los daarvan zijn deze arrangementen een privé initiatief om de opgedane ervaringen te delen en daardoor de ontelbare uren enigszins te kunnen compenseren.

... drie Brabantse kanjers op rij ...

Na het winnen van de wereldbeker bracht de NOS het op 22 januari in een interview al heel mooi in beeld: “van den Brand stopt er echt mee”.

Gisteren, 9 maart 2012, was het dan zover en heeft Daphny met vele genodigden definitief een punt achter haar actieve wedstrijdsport gezet. Ruim 16 jaren heeft ze door vele velden in binnen en buitenland ‘gefietst’. Elk jaar veroverde ze in het nationale kampioenschap een plaats op het podium, waarvan 11 keer op het hoogste schavot. Vijf keer werd ze Europees kampioen, maar het allerbelangrijkste resultaat was toch wel haar wereldtitel in 2003. Klik hier en u ziet op Wikipedia het volledige overzicht!

burgemeester Doorn feliciteert de kersverse ridder

Met de gebruikelijke woorden: “het heeft hare majesteit behaagd” kreeg Daphny gisteren in haar eigen Zeeland uit handen van burgemeester Doorn van Landerd de versierselen opgespeld die horen bij de ridder in de orde van oranje nassau. Deze eer viel haar niet alleen te beurt vanwege haar ontelbare sportieve prestaties maar met name ook vanwege haar inzet voor de status van het veldrijden voor vrouwen.

..... het panel aan tafel .....

Na officiële toespraken en een korte pauze schoven Leontien van Moorsel, Gert Jacobs en Richard Groenendaal bij Daphny aan voor een leuk gesprek met bijzondere anekdotes. Hierbij was Gert, als enige niet Brabander en ondanks zijn tijdelijke handicap toch aanwezig, duidelijk de smaakmaker.

In Ambianz bleef het ook daarna nog lang gezellig, mede dankzij de fantastische buut van ‘Bert Spaak‘ (foto hieronder). Tijdens de hele avond was de muziek en technische ondersteuning in handen van Pieter en Paul van Yorout.

Daphny heel hartelijk bedankt voor de spannende wedstrijden, waarvan ik er diverse (maar verhoudingsgewijs natuurlijk veel te weinig) heb gezien en voor het fantastische afscheid. Natuurlijk heel veel succes gewenst met cycleXperience, clinics, verdere ambities en alle warme contacten waarvan er nu hopelijk nog veel meer gaan volgen.

Het afscheidsfeest was voor mij aanleiding om de tekening hiernaast te maken.

Dank aan Martien van Poppelen voor de foto’s van vrijdagavond.

Kijk voor meer verslagen bijvoorbeeld ook even op de site van Omroep Brabant, Daphny van den Brand, of Veghel kliknieuws.

Rob Kemps, alias Bert Spaak