Op 23 april 2007 hebben zes mensen met verschillende disciplines op verzoek mijn werk van de voorgaande jaren uitgebreid bespoken. Riky Schellart heeft me toen voorgesteld om een serie nieuw werk te maken voor een expositie. Mijn voorkeur gaat daarbij dan vanzelfsprekend duidelijk uit naar portretten. Natuurlijk kun je dan een aantal modellen uitgebreid vastleggen in diverse technieken en met verschillende materialen. Daardoor ontstaat een representatief overzicht van iemands kunnen, maar het is voor mij toch te onsamenhangend.
Die zomer heb ik het idee opgepakt om onze dorpsgemeenschap vast te leggen in een serie portretten. Een lijst met daarop wel vijftig namen van willekeurige dorpsgenoten in snel genoeg opgesteld. Belangrijk daarbij is voor mij dat ze samen een goed en zo breed mogelijk beeld geven van onze Dungense samenleving anno 2008. Met name de onderwerpen waarvoor ze staan zijn daarbij belangrijk. Want denk je Den Dungen, dan denk je misschien wel aan Jantje, Pietje, Klaasje, maar karakteristieker zijn toch begrippen als carnaval, harmonie, enz. De combinatie van onderwerpen en trefwoorden met bijpassende alledaagse dorpelingen moeten samen de serie vormen waaraan je Den Dungen herkent.
Ervaren modellen kun je uitgebreid laten poseren, maar mijn plan zal veel aan spontaniteit verliezen als ik de doorsnee Dungenaar hierom vraag. Daarom besluit ik van iedereen in zomin mogelijk tijd spontaan heel veel foto’s te maken die me kunnen dienen als leidraad bij het portret en de achtergrond. Uitzondering op deze regel vormt bijvoorbeeld de caissière, die, alsof ze aan een kassa zit, in mijn atelier rustig heeft geposeerd.
In oktober 2007 vraag ik rietdekker Piet van Vught als eerste om zijn medewerking. Na een korte uitleg reageert hij meteen enthousiast en ik reageer al even snel met mijn camera. Voor zijn portret maak ik een paneel dat ik prepareer met gesso op basis van Luikse oker, passend bij de kleur van het riet. Met tempera en veel engelengeduld verschijnt heel langzaam wat ik wil. De gelijkenis is binnen redelijke termijn naar wens maar de sfeer van zijn spontane blik, net dat beetje meer wat een schilderij boven een foto moet verheffen, vergt toch nog eens weken. Dan blijkt dat een complete serie op die manier jaren werk zal kosten.
Gelukkig heb ik de keuze uit meerdere technieken en kan ik bovendien af en toe al het andere aan de kant zetten om aan dit project te werken. Van de 25 beoogde onderwerpen zijn er tegen de zomer ruim 10 klaar. Maanden met dubbele werkweken van onafgebroken schilderen zorgen er voor dat er op een gegeven moment 22 portretten zijn ‘voltooid’. Bijkomend probleem is dat tijdens het schilderen vele gedachten en jeugdherinneringen aan de onderwerpen boven komen die ik wil toevoegen aan de werken. Het idee voor een boek is ontstaan. Intussen is bovendien ook een geschikte locatie voor een tentoonstelling gevonden. De ontwikkelingen volgen elkaar in sneltreinvaart op; schilderijen afwerken, fotograferen, teksten schrijven, lay-out, lijsten maken, wanden maken, inrichten, enz. enz. In schril contrast met deze korte samenvatting is na heel veel inzet “Dungens Volk” een feit. Moe maar voldaan krijg ik de beoogde expositie, die op 14 november 2008 in “het Raadhuis” wordt geopend door onze wethouder van cultuur, de heer Ben Leenen.
Maar "Dungens Volk" is daarvoor al lang een eigen leven gaan leiden. Ondanks de betrokkenheid van zoveel dorpsgenoten is het project tot op dat moment een totale verrassing voor velen. Die avond zien de geportretteerden de schilderijen voor het eerst. En de vele genodigden weten tot dan toe nog helemaal niet wat ze te wachten staat.
Door de opzet, de aanpak en het resultaat besteed het Brabants Dagblad de volgende ochtend veel aandacht aan de expositie. Daardoor bezoekt een enorm aantal belangstellenden in twee dagen het voormalige Dungense gemeentehuis. Achteraf blijkt pas dat ongeveer 2000 bezoekers in twee dagen heel uitzonderlijk is voor een eenmanstentoonstelling. Met veel genoegen kan ik terugkijken op een geslaagd project. De vele spontane reacties in het gastenboek bezorgen me veel plezier en zijn een extra stimulans voor het volgende project. Iedereen hartelijk dank!
P.S. Het boek "Dungens Volk" is nog steeds te bestellen (€ 12,95 per stuk) door een emailbericht te sturen aan: info@henkgroenendaal.com.
Brabants Volk
Tijdens de aanloop naar "Dungens Volk" krijg ik al in september 2008 het idee om op een soortgelijke manier onze gemoedelijke provincie vast te leggen. We kunnen ons Brabant moeilijk pakken in een zin, laat staan een woord. Ook één afbeelding is niet afdoende. Trefwoorden en onderwerpen die de vele facetten van de provincie Noord Brabant, gemakshalve Brabant genoemd, raken, sluiten aardig aan op mijn serie over onze eigen dorpsgemeenschap. Hoewel onze provincie veel meer is dan dorps durf ik te stellen dat de Brabantse steden toch ook vaak een gemoedelijk dorps karakter hebben en zich mede daardoor sterk onderscheiden van bijvoorbeeld de Randstad. Hierin zie ik een fantastisch uitgangspunt voor een typerende weergave in woord en beeld. Ik vind de tijd rijp om het culturele klimaat van onze provincie eens positief uit te dragen. Wij Brabanders mogen onze goede geaardheid, in alle bescheidenheid, gerust eens laten zien; hoe tegenstrijdig dit ook klinkt.
Natuurlijk vind ik het niet nodig om dit project geheim te houden zoals dat bij het vorige spontaan is gebeurd. Van de andere kant is een verrassingeffect bij de presentatie natuurlijk wel zo leuk. Daarom verklap ik niet wie en welke onderwerpen er precies op mijn verlanglijstje staan. Maar het is de bedoeling een soortgelijk aantal onderwerpen te belichten aan de hand van personen. Waar de gemiddelde Dungenaar nagenoeg alle geportretteerden kende, is het wel de bedoeling dat alle Brabanders duidelijk herkenbaarheid zien in de onderwerpen en de ambassadeurs die daarbij hopelijk het beste passen. Vele trefwoorden zullen overeenkomen met de vorige serie, maar er zullen zeker ook andere thema’s worden uitgebeeld omdat ze belangrijk zijn voor Brabant, maar niet of onvoldoende aanwezig in ons dorp. Wel weer allemaal op een passende manier en met een positieve uitstraling.
Tussentijds is Merk Brabant opgericht en draagt de provincie daarmee de ideeën uit die ik in mijn project probeer vast te leggen. Voor mij een reden temeer om, na goed overleg met de provincie, iedereen van harte uit te nodigen ook eens een kijkje te nemen op de desbetreffende website van ons aller Brabant.
Tuin der Lusten
De stad ’s-Hertogenbosch wil rond de 500e sterfdag van Jheronimus Bosch uitgebreid aandacht schenken aan zijn bekendste stadsgenoot. Als begin november 2008 wordt gepubliceerd dat bij de in 2016 te houden overzichtstentoonstelling het meesterstuk "De Tuin der Lusten" helaas zal moeten ontbreken, stel ik de Bossche wethouder van cultuur, de heer Rodney Weterings, meteen voor om dit werk te reconstrueren. Hierdoor kan er in ieder geval op tijd een natuurgetrouwe kopie beschikbaar zijn.
Enthousiaste reacties en diverse gesprekken volgen. Mijn idee om het werk te reconstrueren en daarbij alle werkzaamheden goed te verslaan vindt gehoor bij alle betrokkenen. Als aanvulling kan daarbij de Stichting Oude Schildertechnieken dit project vervolmaken, bijvoorbeeld door het verzorgen van lezingen en workshops, het te woord staan van bezoekers aan het atelier, enz. enz.
Tijdens de opening van "The Update", een expositie waarin de stichting laat zien dat oude technieken de hedendaagse schilderkunst uitstekend kunnen vernieuwen, maakt wethouder Weterings op 11 september mijn plan rond de "Tuin de Lusten" wereldkundig.
Op 1 oktober 2009 presenteert de die dag opgerichte stichting "Jeroen Bosch 500" de plannen voor 2010, als aanloop naar het jubileumjaar. Voor mijn reconstructie van de "Tuin der Lusten" is het dan nog even wachten op de meest geschikte locatie. Wordt vervolgd.
Alle teksten en illustraties copyright Henk Groenendaal